Weet je, ik ben absoluut niet bang voor Linux. Ik ben geen volleerd
systeembeheerder, maar ik gebruik Linux al een jaar of dertig, en de laatste
vijf jaar heb ik Windows effectief niet meer gebruikt. Voor een deel is dat
omdat ik een groot voorstander ben van de principes van Open Source. Anders
was ik ook niet al zo lang betrokken bij het organiseren van Open Source
conferenties dat ik vergeten ben hoe lang precies. Bovendien vond ik het lang
geleden al vervelend dat mijn operating system allerlei dingen voor me wilde
beslissen die ik heel goed zelf kan regelen. En dat laatste is er de laatste
tijd nou niet bepaald beter op geworden.
Waar ik wel bang voor ben is dingen stukmaken of weggooien. Dat is meteen ook
waarom ik nooit echt in systeembeheer gedoken ben en op het niveau van
'gebruiker met enige kennis van zaken' ben blijven hangen. Ik
vind het al spannend om updates op mijn computer te installeren, want stel je
voor dat er iets niet meer werkt. Een nieuw operating system installeren vind
ik helemaal doodeng. Tegelijkertijd ben ik om dezelfde reden nogal een
hoarder. Bijna alle computers die ik de afgelopen decennia gebruikt heb heb ik
nog, want stel je voor dat ik het systeem, of de data die er op staat, nog
ergens voor nodig heb. Dat is nooit zo, afgezien van wat oude foto's
die ik al drie keer gebackupt heb, maar zo werkt mijn hoofd nou eenmaal.
Het gevolg van dit alles is dat ik al jaren onder andere twee, ooit goedkope
maar wel door mij veel gebruikte, netbooks in de kast had liggen. Twee
netbooks met helemaal niet zulke slechte specificaties, maar wel met Windows
8, waar je vandaag de dag dus helemaal niets meer mee kunt. Ik had al wel eens
overwogen om er iets anders op te installeren, maar dat vond ik dus spannend,
en ik had er nooit tijd voor (want wie heeft er nou tijd), en... Nou ja,
je begrijpt het wel. Het kwam er niet van.
Maar toch... Met het uitfaseren van Windows 10 en de steeds bredere
bewustwording van de gevolgen van 'alles maar in de cloud' las
ik steeds vaker over het overstappen naar Linux voor mensen die altijd Windows
gebruikt hebben. Er kwamen tutorials online waarmee mensen die veel minder van
computers weten dan ik zelf Linux zouden moeten kunnen installeren. En als die
mensen het kunnen, dan moet ik het zeker kunnen, toch? Ook begin ik ik de
laatste tijd toch net een beetje beter te worden in het loslaten van spullen
die niet meer nuttig zijn (maar absoluut niet als dingen nog wel nuttig zijn).
En voor een van de eerder genoemde conferenties zou het toch wel handig zijn
om een paar simpele extra laptopjes te hebben liggen, en ik wil mezelf op
meerdere vlakken wat meer uitdagen. Kortom, ineens ging de knop om: Die
netbookjes, daar moest Linux op.
Natuurlijk wilde ik de risico's zo veel mogelijk beperken. De
installaties van Windows wilde ik best opofferen voor dit experiment, maar de
netbooks zelf niet, en de data die er nog op stond liever ook niet. (Ja, ik
weet dat ik gezegd had dat ik die al drie keer gebackupt had...) En ik
wilde er liefst ook nog iets van leren. Dus ik wilde het systematisch
aanpakken, en opschrijven wat ik nou precies gedaan had en hoe dat uitpakte.
(Spoiler: Sommige dingen gingen bijna vanzelf, maar er kwam toch nog wel een
hobbel op mijn pad waar ik even wat moeite mee had.)
Om te beginnen ben ik eens gaan kijken wat ik nou precies had om mee te
werken. Dat bleek om twee Medion Akoya netbooks te gaan, een E1232T en een
E1318T. Van de E1232T kon ik de power supply meteen terugvinden, van de E1318T
niet. (Ze gebruiken in principe dezelfde power supply, maar wel met een ander
stekkertje er aan, dus ik kon niet dezelfde power supply voor beide netbooks
gebruiken.) Gelukkig had ik ook nog de power supply liggen van een nog oudere
laptop die wel het juiste stekkertje heeft, en ook nog de goede specificaties,
dus ook daarmee kon ik verder. Daarna heb ik op internet gezocht of het iemand
al wel eens gelukt was om Linux op deze computers te installeren en dat bleek
het geval te zijn. Dat was precies wat ik wilde weten. (Als ik alleen maar
verhalen gevonden had waarbij
het niet gelukt was, dan had ik mezelf de frustratie bespaard en een andere
computer gezocht om mee verder te gaan.)
Ik wilde ook graag weten wat de specificaties van de netbooks waren. Met name
de hoeveelheid werkgeheugen, de grootte van de harddisks en of het om 64-bits
processoren ging leken me belangrijk om uit te zoeken. Dus ik heb beide
systemen opgestart (ze deden het gelukkig allebei nog), ben ingelogd in
Windows 8 (mijn hoofd wist het wachtwoord niet meer, maar mijn vingers
gelukkig wel) en heb de systeemgegevens opgezocht. Ze bleken heel veel op
elkaar te lijken: Beide netbooks hebben 4GB RAM, een harddisk van zo'n
460GB en een 64-bit processor. Alleen bij de E1232T is die processor een Intel
Celeron met een kloksnelheid van 1.58GHz, en de E1318T heeft een AMD-processor
die op 1.00GHz draait.
Nu ik toch ingelogd was, kon ik meteen de data die er nog op stond wel even
backuppen, dacht ik. (Jahaa... Ik *weet* dat ik dat al drie keer gedaan
had...) Dus ik sloot mijn externe harde schijf aan. En daar kwam het
eerste probleem. Ik heb dus al vijf jaar geen Windows gebruikt, dus mijn
externe harde schijf is op een Linuxsysteem geformatteerd. Het filesystem dat
daar op staat is er dus niet een dat Windows zomaar kan lezen. Windows had dus
prima door dat ik een harde schijf aangesloten had, maar kon hem niet lezen,
en al helemaal niet schrijven. Okee, dat had ik van te voren kunnen bedenken.
Met een diepe zucht (Ik heb die backups toch echt nog wel ergens?) heb ik die
stap dus maar even gelaten voor wat hij was. (Backuppen op een USB-stick was
ook een optie geweest, maar daar had ik het geduld niet voor, en ik had de
enige USB-stick die ik bij de hand had voor de volgende stap nodig.)
Intussen had ik ook mijn 'gewone' laptop aangezet en een
tutorial opgezocht. Om precies te zijn, Linux voor een beginner van
Michael Boelen. En daar las ik (maar dat wist ik eigenlijk ook al wel) dat de
eerste stap is om een bootable USB-stick te maken van de gewenste
Linux-distributie. Linux Mint werd genoemd als geschikt voor beginners, en ik
beschouw mezelf qua Linux niet als beginner, maar qua installeren wel. Er is
een 'light' versie van Linux Mint beschikbaar, de 'Xfce
Edition', die me voor deze netbooks wel passend leek, dus daar ging ik
voor. Ik heb via de website van Linux Mint het ISO-bestand gedownload (en
netjes gecontroleerd of het bestand goed was zoals daar beschreven stond).
Toen heb ik 'Startup Disk Creator', die al op mijn Ubuntu-laptop
stond, gebruikt om een USB-stick om te toveren in een bootable USB-stick met
Linux Mint er op.
Terug naar de netbooks. Ik besloot om te beginnen met de E1232T. Dat was niet
om een specifieke reden, of het moet zijn geweest dat ik die het eerste tegen
was gekomen toen ik opzocht of Linux installeren mogelijk was. Hoe dan ook, ik
moest eerst in het BIOS de bootvolgorde aanpassen om van USB te kunnen booten.
Voor beide netbooks is F2 de toets waarmee je tijdens het opstarten in het
BIOS komt. De optie om de bootvolgorde aan te passen had ik al snel gevonden.
Maar wacht eens even, daar stond helemaal geen USB bij... Gelukkig bleek
dat wel het geval te zijn toen ik het opnieuw probeerde met de USB-stick in de
poort. Toen kon ik zonder problemen booten.
De eerste horde was genomen. Fijn! Nu kon ik verder. Linux Mint had een mooie
grafische omgeving opgestart, met op de desktop een link met de naam
'Install Linux Mint'. Dat was wat ik wilde doen, natuurlijk,
maar eerst wilde ik even rondkijken. Mijn Windows-partities waren vanuit Linux
ook netjes benaderbaar. Maar wacht eens even... Linux kan mijn externe
harde schijf natuurlijk wel lezen en schrijven. Dus dan kan ik alsnog mijn
data backuppen! Jippie! Zo gezegd zo gedaan, ik heb alle directories waar
gebruikersdata in stond naar de externe disk gekopieerd. Daarna heb ik de disk
netjes afgekoppeld. Nu kon ik echt gaan beginnen.
Ik dubbelklikte op het installatie-icoontje om de installatie te beginnen. Er
werden wat vragen gesteld, ik gaf daar antwoordoest proberen de bestaande
partities te unmounten alvorens ze te overschrijven. Aangezien ik de hele disk
wilde wissen heb ik daar ja op gezegd. Het installatieproces ging verder met
meer vragen. So far so good... Totdat ik ineens een foutmelding kreeg.
Het was Linux Mint blijkbaar niet gelukt om de bestaande partities te
unmounten, en als gevolg daarvan kon de installer niet aan de kernel doorgeven
dat de partitietabel veranderd was. Of zo iets. Er stond dat ik het systeem
eerst opnieuw op moest starten voordat ik verder ging. Dus dat deed ik. Geen
probleem. Toch?
Of toch wel...
De partities op de harde schijf waren veranderd. Dat wil zeggen dat er nu dus
geen Windows meer op stond, maar ook nog geen Linux. Dus van de harde schijf
kon ik niet meer booten. Dat zou op zich niet uit moeten maken, want het
systeem ging van de USB-stick booten. Alleen... Dat deed hij niet! Ik
kreeg een onduidelijke foutmelding, en dat was het.
Wat was er aan de hand? Ik wist het niet. De eerste keer startte de netbook
wel op van de USB-stick, en nu niet meer... Zou er dan iets aan de
USB-stick veranderd zijn? Dat leek me de meest logische conclusie, aangezien
de USB-stick was waar de computer van probeerde te booten, en dat er op de
harde schijf dingen veranderd waren zou daar niet voor uit moeten maken, dacht
ik. Die theorie was makkelijk te testen, want ik had nog een tweede netbook
staan. Als die ook niet zou opstarten van de USB-stick, dan was dat het
probleem, en dan kon ik de ISO opnieuw naar de USB-stick schrijven en dan zou
alles goed komen.
Maar de tweede netbook, de E1318T, startte wel op van de USB-stick. Ik besloot
ook van deze de data te backuppen, en dan te kijken of de installatie bij deze
wel goed zou gaan als ik na het maken van de backup het systeem eerst opnieuw
op zou starten. Ik dacht dat het unmounten van de partities misschien wel
mislukt was omdat ik daar eerst data van gelezen had. En de eerste keer
rebooten ging goed. Ik startte de installer, beantwoordde de vragen,
en...
Dezelfde foutmelding.
Ik kon weinig anders doen dan opnieuw opstarten en hopen dat dat goed zou
gaan. Maar helaas, ook deze netbook wilde niet meer van de USB-stick
opstarten.
Einde oefening? Dat dacht ik niet. Een tijd geleden zou ik er op dit punt het
bijltje bij neer hebben gegooid, maar nu had ik daar geen zin in. Bovendien
leek het me verstandig om meteen te proberen het op te lossen voordat ik niet
meer zou weten wat er precies aan de hand was.
Intussen was ik een beetje aan het chatten met iemand waarmee ik het eerder
over mijn plan om Linux op de netbooks te installeren gehad had. Hij wist me
te vertellen hoe ik mijn BIOS-settings aan moest passen om de E1318T zo ver te
krijgen om toch van de USB-stick te booten. En dat werkte! Ik heb de installer
opnieuw opgestart, en aangezien er nu geen Windows-installatie meer in de weg
zat verliep het installeren van Linux Mint nu zonder problemen. Ik had in
ieder geval één netbook werkend met Linux! Van twee netbooks waar ik
niks mee kon naar een waar ik nog steeds niks mee kon en een die Linux draait
is toch vooruitgang.
De E1232T bleek een ander verhaal te zijn. Een van de BIOS-settings die ik op
de E1318T had aangepast (de 'Launch CSM' setting) was op de
E1232T niet te vinden. Blijkbaar zorgt die setting ervoor dat het opstarten
goed gaat als niet alles op de bootable USB-stick helemaal op de goede plaats
staat. En het was nog wel te vinden waar de benodigde files dan wel stonden,
maar een ISO-file kun je niet zomaar aanpassen.
Wat uiteindelijk de oplossing bleek te zijn was om een heel andere bootable
USB-stick te maken. De gok dat Ubuntu meestal completer is dan Linux Mint en
dat dus voor de files die nodig zijn om van USB te kunnen booten ook wel zou
zijn bleek goed uit te pakken. Een bootable USB-stick met Ubuntu er op bleek
wel geaccepteerd te worden, en ook de installatie daarvan ging vervolgens
zonder problemen. Dus nu heb ik een netbook met Linux Mint en een netbook met
Ubuntu, en ze doen het allebei prima (afgezien van de batterij van de E1232T,
die helemaal niets lijkt te doen, maar dat is een andere kwestie, en ook als
de netvoeding altijd ingeplugd moet zijn is het nog steeds een werkende
netbook). Ubuntu is wel iets zwaarder, dus hoe goed dat in de praktijk gaat
werken weet ik nog niet zeker, maar voor eenvoudige toepassingen zou het goed
genoeg moeten zijn, en nu er eenmaal een werkend systeem op staat kan ik
altijd later nog kijken of hij bijvoorbeeld een meer lichtgewicht
windowmanager kan gebruiken. Linux Mint lijkt in ieder geval prima te werken.
Het enige dat niet helemaal goed ging was proberen een video van YouTube te
spelen (lokale video met VLC was dan weer geen enkel probleem). Dit verhaal
typ ik dan ook in LibreOffice op de netbook met Linux Mint.
De conclusie van dit alles? Dat zijn er een aantal. Om te beginnen was het een
stuk minder eng om Windows te wissen en Linux te installeren dan ik eerst
verwacht had, ook al ging het niet helemaal zoals ik wilde, en ook niet zoals
het proces beschreven werd op diverse websites. Wat eerst een onoverkomelijk
probleem leek, namelijk dat de netbooks niet meer wilden booten van de
USB-stick, bleek toch vrij snel op te lossen te zijn. De oplossing was niet
bij allebei hetzelfde, waar de E1318T aan wat BIOS-wijzigingen genoeg had, had
de E1232T een andere bootable USB-stick nodig, en heeft die dus uiteindelijk
een andere Linux-distributie gekregen. Maar waar het om gaat is dat beide
netbooks in een paar uur tijd werkende Linux-systemen zijn geworden. En vooral
dat ik, met maar een klein beetje hulp van buitenaf (bedankt Mitchell en
Johan), het gewoon heb kunnen doen, en niet eens denk 'Dat was eens
maar nooit weer', maar eerder 'Zou ik dit ook kunnen met die
laptop waar die voeding eigenlijk van is?' - terwijl ik me van
te voren wel een beetje zorgen maakte of ik het wel zou kunnen. Dat is me dus
alles meegevallen...